English
Ngành Hàng Không Vận Tải Đối Mặt Với Gián Đoạn Do Xung Đột Trung Đông
Các công ty đang gấp rút tìm kiếm giải pháp vận tải hàng không thay thế cho các lô hàng của mình, dự báo chi phí vận chuyển và các phụ phí sẽ tăng lên khi tình trạng đóng cửa không phận và sân bay ở Trung Đông—do xung đột Iran gây ra—hạn chế khả năng tiếp cận máy bay và buộc các chuyến bay đi đường vòng dài, từ đó giảm sức chứa vận chuyển hàng hóa.
Các chuyên gia logistics lưu ý rằng ngay cả khi xung đột sớm kết thúc, sẽ mất vài ngày để giải quyết lượng hàng tồn đọng tại các trung tâm lớn và để các hãng hàng không nối lại hoạt động bình thường. Glyn Hughes, tổng giám đốc của The International Air Cargo Association, giải thích trong một buổi họp báo rằng các lô hàng bị mắc kẹt trên những tuyến vận tải lớn có thể mất vài tuần để di chuyển qua mạng lưới toàn cầu, và những lô hàng dễ hỏng hoặc khẩn cấp có thể bị mất trắng.
Dù khủng hoảng đặt ra nhiều thách thức, nó cũng có thể mang lại lợi ích cho các hãng hàng không và nhà cung cấp logistics khi chủ hàng tìm cách tránh chậm trễ bằng đường biển và các hãng tàu chuyển hướng hàng hóa đi Trung Đông đến các cảng ở Ấn Độ, Sri Lanka và những nơi khác. Stefan Paul, CEO của Kuehne+Nagel, cho biết trong một cuộc họp công bố kết quả kinh doanh rằng sự chuyển dịch từ vận tải biển sang đường hàng không có thể giúp giá cước hàng không tăng cao.
Theo Xeneta, một công ty phân tích vận tải, sản lượng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không đã tăng 4% so với cùng kỳ năm trước vào năm 2025 và ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ vào đầu năm nay, với nhu cầu tăng khoảng 6% trong hai tháng đầu năm—vượt xa mức tăng trưởng công suất là 4%.
Các sân bay lớn tại Dubai, Abu Dhabi và Qatar—những trung tâm chính cho thương mại giữa châu Âu và châu Á—hiện đang đóng cửa đối với các chuyến bay thương mại, dù một số hoạt động khẩn cấp vẫn được phép.
Rotate, một công ty tư vấn logistics hàng không, báo cáo rằng tổng công suất vận chuyển hàng không toàn cầu đã giảm 18% so với tuần trước, với 13% số đó là do các hãng hàng không lớn tại Trung Đông như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways giảm chuyến.
Công ty tư vấn Aevean ghi nhận rằng công suất vận tải hàng hóa và chở khách bằng máy bay trên trục châu Á-Trung Đông/Nam Á-châu Âu đã giảm gần 40%, kéo tổng công suất vận chuyển hàng hóa toàn cầu thấp hơn 21% so với thời điểm trước Tết Nguyên đán Trung Quốc, khi các hãng bay thường tạm ngừng một số chuyến vận chuyển do các nhà máy đóng cửa.
Các hãng hàng không chở khách và chở hàng hóa đã đình chỉ các chuyến bay đến Israel và các quốc gia Trung Đông khác, hoặc thay đổi lộ trình cho đến khi căng thẳng giảm bớt. FedEx đã dừng toàn bộ các chuyến bay trong và quanh Vịnh Ả Rập, và Cargolux đã hủy mọi chuyến đến Trung Đông ngoại trừ các chuyến đến Muscat, Oman.
Qatar Airways Cargo, hãng hàng không vận tải hàng hóa phi nhanh lớn nhất thế giới, vẫn duy trì tạm dừng hoạt động do không phận Qatar bị đóng cửa, dù một số máy bay vận tải vẫn tiếp tục các tuyến tránh Doha. Emirates đã khởi động lại một số chuyến bay chở khách và hàng hóa hạn chế trên một số tuyến nhất định.
Tác Động Đến Vận Chuyển Dược Phẩm Và Các Tuyến Đường Thay Thế
Glyn Hughes nhấn mạnh rằng khoảng 80% tổng lượng hàng hóa giữa Ấn Độ và châu Âu đi qua Trung Đông, nghĩa là nhiều vắc xin và dược phẩm không thể đến được châu Âu. Nếu gián đoạn kéo dài nhiều tuần, nguy cơ thiếu thuốc rất cao.
Maersk, một công ty vận tải biển hàng đầu, cảnh báo rằng việc đóng cửa các cảng container lớn ở UAE, Ả Rập Saudi và các quốc gia Vịnh khác có thể khiến thời gian giao hàng kéo dài, đặc biệt đối với các lô hàng sea-air. Dubai là điểm trung chuyển quan trọng cho hàng chuyển từ châu Á bằng đường biển sau đó tiếp tục sang châu Âu hoặc Mỹ bằng đường hàng không. Vận tải sea-air được các công ty ưa chuộng vì thời gian vận chuyển nhanh hơn đường biển nhưng chi phí thấp hơn nhiều so với hoàn toàn bằng đường không.
Các công ty giao nhận vận tải đã bắt đầu thuê chuyến bay để bù đắp công suất mất mát. Kuehne+Nagel, đơn vị giao nhận lớn nhất thế giới theo sản lượng, cảnh báo rằng hàng hóa từ châu Á đến châu Âu và Mỹ bị tồn đọng có thể tăng lên ngay từ tuần tới.
Vận hàng hóa đường hàng không đến khu vực Vịnh chủ yếu thực hiện qua Riyadh, Ả Rập Saudi, và Oman, sau đó tiếp tục phân phối bằng xe tải.
Các lựa chọn khác cho xuất khẩu châu Á sang châu Âu bao gồm dịch vụ chuyển tải sea-air qua Maldives, dịch vụ truck-air với vận chuyển mặt đất từ Tây An, Trung Quốc đến Tashkent, Uzbekistan, nơi hàng được chuyển sang máy bay vận tải, cùng với các tuyến sea-air từ Trung Quốc và Việt Nam sang Los Angeles.
Chi Phí Gia Tăng Và Giá Cước Leo Thang
Giá cước hàng không đang tăng nhanh do các chuyến bay phải đi đường vòng, tải trọng giảm và chi phí nhiên liệu cao hơn. Ảnh hưởng không chỉ nằm trong khu vực Trung Đông.
Trên tuyến thương mại châu Á-châu Âu, các hãng hàng không hiện chỉ có hai tuyến lựa chọn: phía bắc qua Afghanistan và Caucasus, hoặc phía nam qua Oman, Ả Rập Saudi và Ai Cập, vì xung đột ở Ukraine khiến không phận Nga đóng với hầu hết các hãng hàng không.
Các lộ trình kéo dài buộc máy bay mang thêm nhiên liệu dự trữ, làm giảm công suất vận tải hàng hóa và có thể phát sinh thêm các điểm dừng tiếp nhiên liệu tốn kém và mất thời gian.
Seko Logistics khuyên khách hàng rằng các hãng vận tải thường ưu tiên hàng viện trợ nhân đạo, vận chuyển quân đội, hàng dễ hỏng, dược phẩm, hàng hóa cao cấp và các khách hàng hợp đồng hơn là các lô hàng phổ thông được đặt sát giờ bay.
Freightos, một cơ quan định giá, ghi nhận giá cước vận chuyển từ Đông Nam Á đến châu Âu đã tăng hơn 6%, lên 3,82 USD/kg kể từ thứ Sáu. Giá tuyến Nam Á-châu Âu tăng 3%, tuyến đến Mỹ tăng 5%, tuyến Trung Đông-châu Âu tăng 8% và Trung Quốc-Mỹ tăng 15%, dù mức tăng sau có khả năng phản ánh nhu cầu tăng trở lại sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán của Trung Quốc.
Maersk lưu ý rằng các hãng hàng không đang bổ sung hoặc xem xét phụ phí rủi ro chiến tranh cho những lô hàng đi qua hoặc gần vùng xung đột. DHL Group cho biết bộ phận forwarding của mình có thể áp dụng phụ phí khẩn cấp trong tuần này.
Các hãng hàng không cũng được dự báo sẽ tăng phụ phí nhiên liệu khi giá nhiên liệu máy bay tăng. UPS đã thông báo tăng 1%, và các nhà phân tích dự báo FedEx sẽ có động thái tương tự, cả hai likely sẽ tiếp tục tăng giá trong tuần tới.
Tác Động Kinh Tế Vĩ Mô
Trên phạm vi toàn cầu, xung đột có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế và đẩy lạm phát lên cao, kéo theo nhu cầu hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không giảm.
Giá dầu thô đang tăng vọt, khi việc tàu dầu đi qua eo biển Hormuz bị hạn chế và các cơ sở năng lượng ở vùng Vịnh bị tấn công tên lửa Iran, làm dấy lên lo ngại về thiếu hụt nguồn cung. Dầu Brent—mốc tham chiếu quốc tế—đã đạt 88 USD vào thứ Năm, tăng từ mức 61 USD cuối năm ngoái. Một số chuyên gia dự báo giá có thể vượt 100 USD/thùng. Các nhà kinh tế tin rằng tác động tới nền kinh tế có thể ngắn hạn nếu xung đột sớm kết thúc.
Giá nhiên liệu hàng không toàn cầu đã tăng 3,6% trong tuần qua lên 99,40 USD/thùng, trong khi giá nhiên liệu máy bay tại Mỹ tăng từ 2,50 USD lên 2,83 USD/gallon.
Goldman Sachs ước tính mỗi mức tăng 10 USD/thùng dầu sẽ làm giảm tăng trưởng kinh tế Mỹ khoảng 0,1 điểm phần trăm năm nay nếu mức giá đó duy trì, giới hạn chi tiêu của các hộ gia đình. Nghiên cứu của họ cho thấy giá dầu tăng liên tục 10% sẽ làm lạm phát tổng thể tại Mỹ tăng thêm 28 điểm cơ bản (0,28%). Nếu giá dầu tăng 10 USD và duy trì cao trong ba tháng, lạm phát có thể tăng từ 2,4% vào tháng 1 lên 3% vào tháng 5.
Paul Bingham, giám đốc tư vấn vận tải tại S&P Global Market Intelligence, chia sẻ trong podcast “Freight Buyers’ Club” rằng phán quyết của Tòa án tối cao Mỹ chống lại mức thuế khẩn cấp của Tổng thống Trump được kỳ vọng sẽ thúc đẩy đôi chút nhập khẩu và tiêu dùng năm nay, dù ở mức thấp hơn so với năm 2025. Tuy nhiên, xung đột Trung Đông dự kiến sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nhập khẩu nhiều hơn là những gì đạt được qua giảm thuế.